ახსნა-განმარტებითი ბარათი წერილობითი დოკუმენტია, რომლითაც თანამშრომელი ან სტუდენტი ხელმძღვანელს ან ადმინისტრაციას უხსნის, რატომ მოხდა კონკრეტული შემთხვევა: დაგვიანება, გაცდენა, შეცდომა ან წესის დარღვევა. ბარათში იწერება ადრესატი, ფაქტი თარიღით, მიზეზი, დამადასტურებელი დოკუმენტი, თუ გაქვთ, და რას გააკეთებთ განმეორების თავიდან ასაცილებლად. ბოლოს თარიღი და ხელმოწერაა.
ქვემოთ ნახავთ ახსნა-განმარტებითი ბარათის სტრუქტურას, ოთხ ნიმუშს და რჩევებს, რა დაწეროთ და რა არა. ეს გვერდი საქმიანი დოკუმენტების სერიის ნაწილია; იქვე ნახავთ განცხადებებს, დახასიათებას და მთავარ გზამკვლევს CV-ის ნიმუში ქართულად. ყველა ნიმუში გამოგონილია; კვადრატულ ფრჩხილებში საკუთარი მონაცემები ჩასვით.
როდის ითხოვენ ახსნა-განმარტებას
- დაგვიანება ან სამუშაოს გაცდენა. ხელმძღვანელს უნდა იცოდეს, საპატიო იყო თუ არა მიზეზი, რომ შემდეგი ნაბიჯი გადაწყვიტოს.
- სამსახურებრივი შეცდომა: არასწორი თანხა, დაკარგული დოკუმენტი, დარღვეული ვადა. ბარათი აფიქსირებს, რა მოხდა და როგორ გამოსწორდა.
- შინაგანაწესის ან უსაფრთხოების წესის დარღვევა. ასეთ დროს ბარათი ხშირად დისციპლინური საკითხის განხილვის ნაწილია, ამიტომ განსაკუთრებით ზუსტი უნდა იყოს.
- სკოლა და უნივერსიტეტი: გაცდენილი გამოცდა, დაგვიანებით ჩაბარებული ნაშრომი, ქცევის წესის დარღვევა. სასწავლებელი ბარათს ხშირად დამატებით გამოცდაზე ან ვადის გადაწევაზე გადაწყვეტილების მისაღებად ითხოვს.
ახსნა-განმარტებითი, განცხადება თუ მოხსენებითი ბარათი
| დოკუმენტი | რისთვისაა | ვინ წერს | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| ახსნა-განმარტებითი ბარათი | უკვე მომხდარი ფაქტის მიზეზის ახსნა | ის, ვისაც შემთხვევა ეხება | „[თარიღი] დავაგვიანე, რადგან...“ |
| განცხადება | თხოვნა: შვებულება, გადაყვანა, გათავისუფლება | ის, ვინც რამეს ითხოვს | „გთხოვთ, მომცეთ შვებულება...“ |
| მოხსენებითი ბარათი | ხელმძღვანელისთვის ინფორმაციის ან წინადადების მიწოდება | თანამშრომელი ან განყოფილების უფროსი | „გაცნობებთ, რომ აღჭურვილობა მწყობრიდან გამოვიდა...“ |
თუ რამეს ითხოვთ და არა ხსნით, განცხადება დაწერეთ; ნიმუშები ნახეთ გზამკვლევში როგორ დავწეროთ განცხადება.
ახსნა-განმარტებითი წერილის სტრუქტურა
ნიმუში 1: ახსნა-განმარტებითი სამსახურში დაგვიანებაზე
დაგვიანება (გამოგონილი ნიმუში)
შპს „[კომპანია]“-ს დირექტორს, ბატონ/ქალბატონ [სახელი გვარი]-ს
გაყიდვების განყოფილების მენეჯერის [სახელი გვარი]-საგან
ახსნა-განმარტებითი ბარათი
[თარიღი] სამსახურში 09:00-ის ნაცვლად 10:15-ზე გამოვცხადდი.
დაგვიანების მიზეზი იყო [მიზეზი, მაგალითად: ავარიის გამო გადაკეტილი გზა]. 08:50-ზე ტელეფონით გავაფრთხილე უშუალო ხელმძღვანელი [სახელი გვარი].
09:30-ზე დაგეგმილი შეხვედრა კლიენტთან შეთანხმებით 11:00-ზე გადავიტანე; სხვა სამუშაო არ შეფერხებულა.
მომავალში სახლიდან უფრო ადრე გამოსვლას ვგეგმავ, რომ სამუშაო დრო დავიცვა.
[თარიღი] ხელმოწერა: __________ [სახელი გვარი]
ნიმუში 2: ახსნა-განმარტებითი სამუშაოს გაცდენაზე
გაცდენა ავადმყოფობის გამო (გამოგონილი ნიმუში)
შპს „[კომპანია]“-ს ადამიანური რესურსების მართვის სამსახურის უფროსს, [სახელი გვარი]-ს
საწყობის ოპერატორის [სახელი გვარი]-საგან
ახსნა-განმარტებითი ბარათი
[თარიღი] სამსახურში არ გამოვცხადდი მოულოდნელი ჯანმრთელობის პრობლემის გამო.
იმავე დილას, 07:40-ზე, ცვლის უფროსს [სახელი გვარი]-ს ტელეფონით შევატყობინე და ექიმს მივმართე.
ექიმის მიერ გაცემულ სამედიცინო დოკუმენტს ვურთავ.
დანართი: სამედიცინო ცნობა, 1 გვერდი.
[თარიღი] ხელმოწერა: __________ [სახელი გვარი]
ნიმუში 3: ახსნა-განმარტებითი სამსახურებრივ შეცდომაზე
შეცდომა ინვოისში (გამოგონილი ნიმუში)
შპს „[კომპანია]“-ს ფინანსურ დირექტორს, [სახელი გვარი]-ს
ბუღალტრის [სახელი გვარი]-საგან
ახსნა-განმარტებითი ბარათი
[თარიღი] კლიენტ „[კლიენტი]“-ს გავუგზავნე ინვოისი [X] ლარზე, ნაცვლად [Y] ლარისა.
შეცდომა მოხდა, რადგან ინვოისი ძველი ფასების ცხრილით მოვამზადე და გაგზავნამდე განახლებულ ხელშეკრულებას არ შევადარე.
შეცდომა [თარიღი] შევნიშნე, კლიენტს ბოდიში მოვუხადე და იმავე დღეს სწორი ინვოისი გავუგზავნე; ზედმეტი თანხა გადახდილი არ ყოფილა.
ამიერიდან ინვოისს გაგზავნამდე მოქმედ ხელშეკრულებას ვადარებ და ძველი ცხრილი არქივში გადავიტანე.
[თარიღი] ხელმოწერა: __________ [სახელი გვარი]
ნიმუში 4: ახსნა-განმარტებითი უნივერსიტეტში ან სკოლაში
გაცდენილი გამოცდა (გამოგონილი ნიმუში)
[უნივერსიტეტის] [ფაკულტეტის] დეკანს, ბატონ/ქალბატონ [სახელი გვარი]-ს
[პროგრამის] II კურსის სტუდენტის [სახელი გვარი]-საგან, პირადი ნომერი [ნომერი]
ახსნა-განმარტებითი ბარათი
[თარიღი] ვერ გამოვცხადდი [საგნის] შუალედურ გამოცდაზე, რადგან [მიზეზი, მაგალითად: ოჯახის წევრი სასწრაფოდ საავადმყოფოში გადავიყვანეთ].
გამოცდის დაწყებამდე ლექტორს [სახელი გვარი]-ს ელფოსტით შევატყობინე.
გთხოვთ, განიხილოთ დამატებით გამოცდაზე დაშვების შესაძლებლობა უნივერსიტეტის მოქმედი წესის შესაბამისად.
დანართი: [დამადასტურებელი დოკუმენტი].
[თარიღი] ხელმოწერა: __________ [სახელი გვარი]
სკოლაში მცირეწლოვანი მოსწავლის ნაცვლად ბარათს ხშირად მშობელი წერს: ადრესატი სკოლის დირექტორი ან კლასის დამრიგებელია, დანარჩენი სტრუქტურა იგივეა. სასწავლებლის კონკრეტულ მოთხოვნებს, მაგალითად, დამატებით გამოცდაზე დაშვების წესს, მისი შინაგანაწესი ან სასწავლო პროცესის მარეგულირებელი დოკუმენტი ადგენს.
ახსნა-განმარტება საჯარო სამსახურში: რას ამბობს კანონი
საჯარო მოსამსახურის დისციპლინური წარმოების წესს „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი ადგენს. 91-ე მუხლის მიხედვით, წერილობითი ახსნა-განმარტების წარდგენის ვადა 3 სამუშაო დღეზე ნაკლები არ უნდა იყოს, ხოლო დამატებითი დოკუმენტებისთვის განსაზღვრული ვადა 2 სამუშაო დღეზე ნაკლები. 92-ე მუხლით პირს უფლება აქვს, წარადგინოს წერილობითი ან/და ზეპირი ახსნა-განმარტება.
კანონის 96-ე მუხლი ჩამოთვლის დისციპლინურ სახდელებს: გაფრთხილება, საყვედური, თანამდებობრივი სარგოს 10-დან 50 პროცენტამდე დაკავება 1-დან 6 თვემდე ვადით და სამსახურიდან გათავისუფლება. კერძო სექტორში დისციპლინური პასუხისმგებლობის სახეები შრომის შინაგანაწესით განისაზღვრება (შრომის კოდექსი, 23-ე მუხლი), ამიტომ ჯერ თქვენი ორგანიზაციის შინაგანაწესი წაიკითხეთ და, თუ ის ვადას ადგენს, დაიცავით. კანონის ზუსტი ტექსტი matsne.gov.ge-ზე ნახეთ.
რა არ უნდა დაწეროთ ბარათში
- სხვების დადანაშაულება. თუ შეცდომაში სხვაც მონაწილეობდა, დაწერეთ ფაქტი („მონაცემები [განყოფილებიდან] [თარიღი] მივიღე“), შეფასების გარეშე.
- ემოციური ფრაზები და ბოდიშის მრავალჯერ გამეორება. ერთი მოკლე ბოდიში საკმარისია; დანარჩენი ადგილი ფაქტებს დაუთმეთ.
- ზოგადი მიზეზი, როგორიცაა „პირადი მიზეზები“. თუ დეტალების გაზიარება არ გსურთ, დაწერეთ, რომ შეგიძლიათ დამადასტურებელი დოკუმენტი წარადგინოთ.
- ფაქტი, რომელსაც ვერ დაადასტურებთ. ბარათი შეიძლება პირად საქმეში შეინახოს, ამიტომ ყველაფერი სიმართლე უნდა იყოს.
- გრძელი ისტორია. ერთი გვერდი თითქმის ყოველთვის საკმარისია; ხელმძღვანელი უნდა ხედავდეს ფაქტს, მიზეზს და გამოსავალს.
როგორ ჩავაბაროთ ბარათი და შევინახოთ ასლი
- ბარათი დაწერეთ იმ ვადაში, რომელიც ხელმძღვანელმა ან შინაგანაწესმა დაგიწესათ. დაგვიანებული ახსნა სუსტ შთაბეჭდილებას ტოვებს.
- ორი ეგზემპლარი მოამზადეთ: ერთი ჩააბარეთ, მეორეზე სთხოვეთ, მიღების თარიღი და რეგისტრაციის ნომერი მიუთითონ.
- თუ ორგანიზაცია ელექტრონულ დოკუმენტბრუნვას იყენებს, ბარათი სისტემაში დაარეგისტრირეთ და ნომერი შეინახეთ.
- დამადასტურებელი დოკუმენტების ასლები დაურთეთ, დედნები კი თქვენთან დატოვეთ.
ახსნა-განმარტება სამსახურის დასასრული არ არის. თუ ეს შემთხვევა სამსახურის შეცვლაზე გაფიქრებინებთ, ჯერ CV განაახლეთ: CV-ის შემქმნელში შექმნა და გადახედვა უფასოა, PDF-ის ჩამოტვირთვას კი გეგმა სჭირდება. ახალ დამსაქმებელთან საუბრისთვის მოემზადეთ გასაუბრების კითხვებით, ხოლო წინა სამსახურიდან დახასიათება მოითხოვეთ; როგორ გამოიყურება, ნახეთ გვერდზე დახასიათების ნიმუში.
- ახსნა-განმარტებითი ბარათი ხელით უნდა დაიწეროს?
- არა აუცილებლად. ბარათი შეიძლება ხელითაც დაიწეროს და კომპიუტერზეც აიკრიფოს, მთავარია ხელმოწერა და თარიღი. თუ ორგანიზაციას საკუთარი ფორმა ან ელექტრონული სისტემა აქვს, ის გამოიყენეთ.
- ვალდებული ვარ, დავწერო ახსნა-განმარტება?
- საჯარო სამსახურში კანონი პირს ახსნა-განმარტების წარდგენის უფლებას აძლევს და ამისთვის ვადას ადგენს. კერძო სექტორში წესი ორგანიზაციის შინაგანაწესსა და ხელშეკრულებაშია, ამიტომ ისინი წაიკითხეთ. ზოგადად, თქვენი ვერსიის წერილობით დაფიქსირება თქვენივე ინტერესებშია.
- რამდენი დღე მაქვს ახსნა-განმარტების დასაწერად?
- საჯარო სამსახურის დისციპლინურ წარმოებაში წერილობითი ახსნა-განმარტების ვადა 3 სამუშაო დღეზე ნაკლები არ უნდა იყოს. კერძო კომპანიაში ვადას შინაგანაწესი ან ხელმძღვანელი ადგენს; თუ ვადა არ არის მითითებული, იკითხეთ.
- რა დოკუმენტი დავურთო ბარათს?
- ის, რაც მიზეზს ადასტურებს: სამედიცინო ცნობა, ბილეთი, პოლიციის ან სხვა უწყების ცნობა, ელფოსტის ასლი. ასლი დაურთეთ, დედანი თქვენთან შეინახეთ.
- ახსნა-განმარტებითი წერილი და ახსნა-განმარტებითი ბარათი ერთი და იგივეა?
- დიახ, პრაქტიკაში ორივე სახელი ერთსა და იმავე დოკუმენტს აღნიშნავს. ოფიციალურ საქმისწარმოებაში უფრო ხშირად „ახსნა-განმარტებითი ბარათი“ გვხვდება, სათაურად კი შეგიძლიათ უბრალოდ „ახსნა-განმარტება“ დაწეროთ.
- შეიძლება ბარათი ელფოსტით გავაგზავნო?
- თუ ორგანიზაცია ელფოსტას ან ელექტრონულ სისტემას იღებს, დიახ. სჯობს ხელმოწერილი ბარათის სკანირებული ასლი გაგზავნოთ და დაადასტურებინოთ, რომ მიიღეს.
- რა ხდება ახსნა-განმარტების ჩაბარების შემდეგ?
- ხელმძღვანელი ან უფლებამოსილი პირი ბარათს განიხილავს და წყვეტს, საპატიო იყო თუ არა მიზეზი. საჯარო სამსახურში, თუ დისციპლინური წარმოება დაწყებულია, გადაწყვეტილება კანონით დადგენილი წესით მიიღება, შესაძლო სახდელები კი 96-ე მუხლშია ჩამოთვლილი. თუ მიზეზი საპატიოა და დადასტურებული, საკითხი ხშირად ბარათით ამოიწურება.
